Iniwan Ako ng Sarili Kong mga Magulang sa Bundok Dahil May Autism Ako—29 Araw Akong Nabuhay sa Prutas at Tubig-Ulan, Hanggang Isang Binatang Namumulot ng Basura ang Nakakita sa Akin at Nagbago ang Buong Buhay Ko
“Anak, dito ka muna. Kapag nagutom ka, pumitas ka na lang ng bayabas.”
Iyan ang huling sinabi ng nanay ko bago niya ako iniwan sa gitna ng bundok.
Walong taong gulang lang ako noon. May autism ako, at hirap akong magsalita kapag natatakot.
Dalawampu’t siyam na araw akong naghintay na bumalik sila.
Pero ang taong dumating ay hindi ang nanay o tatay ko.
Noong unang kaarawan ng nakababata kong kapatid na si Gabriel, puno ng tawanan ang maliit naming bahay sa San Pablo, Laguna.
May mga lobo, spaghetti, lechon manok, at malaking cake na may nakasulat na “Happy Birthday, Gabriel!”
Nang ilapag ni Lola ang iba’t ibang bagay sa harap ng kapatid ko para sa tradisyonal na pagpili ng magiging kapalaran niya, agad niyang dinampot ang maliit na gintong pulseras.
Naghiyawan ang lahat.
“Aba! Yayaman ang batang ito!”
“Napakaswerte talaga ni Gabriel!”
Nakatayo lang ako sa may pintuan, nakatakip ang dalawang kamay sa aking mga tainga.
Hindi ko gusto ang malalakas na tunog. Lalo na ang biglaang palakpakan at sigawan.
“Ayan na naman si Mara,” bulong ng tiyahin kong si Tita Lorna. “Walong taon na, pero parang hindi pa rin marunong makisama.”
Narinig ko iyon.
Lagi kong naririnig ang mga sinasabi nila.
Hindi lang ako marunong sumagot agad.
Sabi ng doktor, nasa autism spectrum ako. Kailangan ko raw ng suporta, therapy, at pasensiya.
Pero para sa pamilya ko, isa akong malaking gastusin.
“Alam mo bang ang isang taong therapy ni Mara, puwede nang ipambili ng gatas ni Gabriel nang ilang taon?” minsang sinabi ni Tita Lorna.
Mula noon, hindi na ako humihingi ng kahit ano.
Kahit masikip na ang sapatos ko, hindi ako nagrereklamo.
Kahit gutom ako, hinihintay kong may matirang pagkain.
Akala ko, kapag hindi ako magastos, mas mamahalin nila ako.
Pagkatapos ng birthday party, biglang sinabi ni Papa Renato na mamamasyal daw kami sa bundok.
Halos hindi ako makapaniwala.
Hindi pa ako nakakapunta sa malayo kasama ang buong pamilya.
Isinuot ko agad ang pinakamalinis kong damit.
Habang bumibiyahe kami sa lumang pickup, kandong ni Mama Celia si Gabriel sa unahan.
Sa likod, katabi ko ang stroller, diaper bag, at mga gamit ng kapatid ko.
Napakaliit ng puwestong natira para sa akin.
Pero masaya pa rin ako.
Sa wakas, kasama ako.
Makalipas ang halos dalawang oras, huminto ang sasakyan sa isang makitid na daan malapit sa paanan ng bundok sa Quezon.
“Baba,” utos ni Papa.
Akala ko magsisimula na kaming mamasyal.
Kinuha niya ang isang lumang makapal na jacket na ginagamit niya sa trabaho. Amoy langis at sigarilyo iyon.
Isinuot niya sa akin.
Napangiti ako.
Akala ko, nag-aalala siyang baka lamigin ako.
Naglakad kami hanggang makarating sa isang abandonadong taniman ng bayabas.
Matataas ang damo. Sira-sira ang bakod. Walang bahay na makikita sa paligid.
Pero maraming bunga ang mga puno.
“Mara,” malumanay na tawag ni Mama.
Lumapit ako.

“Alam mo kung ano ito?”
“Ba… bayabas,” hirap kong sagot.
Ngumiti siya at hinaplos ang ulo ko.
Matagal na mula nang huli niya akong hinaplos nang ganoon.
Kaya hindi ako gumalaw.
Gusto kong tumagal ang sandaling iyon.
“Maraming bayabas dito, anak. Kapag nagutom ka, pumitas ka lang.”
Tumango ako.
“May maliit ding batis sa bandang ibaba. Doon ka puwedeng uminom.”
Hindi ko pa rin maintindihan.
Hanggang sa sinabi niya ang mga salitang hindi ko malilimutan.
“Uuwi na kami ni Papa. Dito ka muna, ha?”
Napatingin ako sa kanya.
Pagkatapos kay Papa.
“Sa… sama…”
Hindi ko matapos ang pangungusap.
“Sumama?” malamig na tanong ni Papa. “Hindi, Mara. Dito ka.”
Hinawakan niya ang braso ni Mama.
“Tara na. Baka umiyak pa.”
“Renato, walong taon pa lang siya,” mahinang sabi ni Mama.
“May pagkain. May tubig. Ano pang problema?”
“Pero paano kung—”
“Kung hindi siya mabuhay rito, baka iyon talaga ang kapalaran niya!”
Tumahimik si Mama.
Mahigpit niyang niyakap si Gabriel.
Pagkatapos, tumalikod sila.
Gusto kong tumakbo.
Gusto kong sumigaw.
Pero parang nakadikit sa lupa ang mga paa ko.
Nakita kong lumayo ang pulang bonnet ni Gabriel hanggang mawala sila sa likod ng mga puno.
Makalipas ang ilang minuto, narinig ko ang makina ng pickup.
Palayo nang palayo.
Hanggang tuluyang nawala.
“M… Mama?”
Walang sumagot.
Pagsapit ng gabi, nagsimulang lumamig ang hangin.
Nagtago ako sa pagitan ng dalawang puno at niyakap ang lumang jacket.
Sa dilim, may mga tunog na hindi ko maintindihan.
May kumakaluskos sa damuhan.
May mga ibong biglang sumisigaw.
Sa bawat tunog, napapapikit ako sa takot.
Nang sumakit ang tiyan ko sa gutom, naalala ko ang sinabi ni Mama.
Pumitas ka ng bayabas.
Nakakuha ako ng isang maliit na bunga.
Hilaw pa iyon.
Maasim.
Pero kinain ko.
Habang ngumunguya, tahimik na tumulo ang mga luha ko.
Ayaw kong umiyak nang malakas.
Sabi kasi ni Tita Lorna, walang may gusto sa batang iyakin.
Kinabukasan, naghanap ako ng tubig.
Matagal akong naglakad bago ko natagpuan ang maliit na batis sa pagitan ng mga bato.
Malamig ang tubig.
Masakit sa tiyan.
Pero wala akong ibang mapagkukunan.
Lumipas ang mga araw.
Tuwing umaga, gumuguhit ako ng isang linya sa puno gamit ang matulis na bato.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Sa ikalabinlimang araw, halos ubos na ang mga hinog na bayabas na kaya kong abutin.
Nagsimula akong kumain ng hilaw.
Madalas sumakit ang tiyan ko.
Minsan, nahulog ako habang umaabot sa mataas na sanga.
Nasugatan ang tuhod ko.
Walang nagbuhat sa akin.
Walang nagtanong kung masakit.
Ako mismo ang naghugas ng sugat sa batis.
Noong ikadalawampu’t tatlong gabi, bumuhos ang malakas na ulan.
Basang-basa ang jacket ko.
Nanginginig ako hanggang umaga.
Noong ikadalawampu’t siyam na pagsikat ng araw, hindi ko na halos maigalaw ang katawan ko.
Nakasandal ako sa puno, hawak ang kalahating bulok na bayabas.
Iniisip ko si Mama.
Baka hinahanap niya ako.
Baka naligaw lang sila.
Baka babalik sila bukas.
Biglang may narinig akong yabag.
Isang payat na binata ang lumitaw mula sa sirang bakod.
May dala siyang sako at mahabang kawayan.
Namumulot siya ng mga lumang bakal at nangunguha ng prutas para maipagbili.
Nang makita niya ako, napaatras siya.
“Diyos ko! Bata?”
Lumapit siya.
“Anong ginagawa mo rito? Nasaan ang mga magulang mo?”
Hindi ako makasagot.
Napatingin siya sa mga balat ng bayabas sa tabi ko.
Pagkatapos sa dalawampu’t siyam na guhit sa puno.
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Kailan ka pa rito?”
Nanginginig ang labi ko.
“Ma… Mama… iniwan…”
Lumuhod siya sa harap ko.
“Ano?”
Pinilit kong magsalita.
“May… autism… ako.”
Huminga ako nang malalim.
“Ma… gastos… daw.”
Napapikit ang binata.
Matagal siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos, lumingon siya at ipinakita ang kanyang likod.
“Halika. Isasakay kita sa likod ko.”
Hindi ako gumalaw.
“Hindi kita iiwan dito,” sabi niya.
Dahan-dahan akong kumapit sa balikat niya.
Habang binabagtas namin ang maputik na daan, naramdaman kong mainit ang likod niya.
Napakaliit ng katawan niya.
Pero mahigpit niya akong hawak.
Makalipas ang ilang sandali, mahina siyang nagtanong:
“Anong pangalan mo?”
“Ma… Mara.”
“Ako si Elias.”
Huminto siya sandali.
Pagkatapos ay sinabi niya ang isang bagay na nagpaluha sa akin.
“Mara, hindi ko alam kung bakit ka iniwan ng pamilya mo. Pero may kailangan kang malaman…”
Napahigpit ang kapit ko sa kanya.
“Tatlong linggo na akong nakakakita ng mga poster ng batang nawawala sa bayan. At kamukhang-kamukha mo ang batang nasa litrato.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Dahil kung may naghahanap sa akin… sino ang nag-ulat na nawawala ako?
BAHAGI 2 — BUONG KUWENTO PARA SA WEBSITE
“May mga poster?” mahina kong tanong.
Tumango si Elias habang patuloy kaming bumababa sa bundok.
“Oo. Sa palengke, sa terminal, pati sa labas ng barangay hall. Sabi roon, nawawala ang isang walong taong gulang na batang babae.”
Hindi ko alam kung dapat ba akong matuwa.
Kung hinahanap nila ako, ibig sabihin ba ay gusto na nila akong umuwi?
Pero bakit nila ako iniwan?
Bakit dalawampu’t siyam na araw akong naghintay?
Hindi na ako nagtanong.
Napapagod na ang lalamunan ko.
Pagdating namin sa paanan ng bundok, halos hindi na ako makadilat.
Dinala ako ni Elias sa pinakamalapit na barangay health station.
“Ate! Tulong po!” sigaw niya. “May batang nakita sa bundok!”
Nagmadaling lumapit ang isang nurse.
Nang makita ang kalagayan ko, agad siyang tumawag ng ambulansiya.
Sa ospital, binigyan ako ng tubig at kinakailangang pangangalaga. Dahan-dahan akong pinakain sa ilalim ng gabay ng mga doktor.
Sinabi nilang dehydrated ako, malnourished, at may mga sugat na kailangang gamutin.
Habang nakahiga ako, nakita kong nakaupo si Elias sa labas ng silid.
Marumi ang damit niya.
Putik ang sapatos.
Pero hindi siya umaalis.
Nang lumapit ang nurse, narinig ko siyang nagtanong:
“Ma’am, magkano po ang babayaran? Wala po akong gaanong pera, pero puwede kong ibenta ang mga nakolekta kong bakal.”
“Hindi mo kailangang sagutin lahat,” sagot ng nurse. “Inaasikaso na namin ang tulong para sa bata.”
Tumango si Elias.
Pero hindi niya binitawan ang maliit niyang supot ng barya.
Kinabukasan, dumating ang isang social worker na nagpakilalang si Ms. Teresa.
Mahinahon siyang nagsalita.
“Mara, puwede ba kitang tanungin?”
Tumango ako.
“Paano ka napunta sa bundok?”
Nanginginig ang kamay ko.
Hindi ko kayang ikuwento nang tuloy-tuloy.
Kaya binigyan niya ako ng papel at lapis.
Gumuhit ako ng isang pickup.
Dalawang matanda.
Isang sanggol.
At isang batang babae sa ilalim ng puno.
Pagkatapos, itinuro ko ang batang babae.
“Ako.”
Itinuro ko ang dalawang matanda.
“Papa. Mama.”
“Iniwan ka nila?”
Tumango ako.
“Sinabi ba nilang babalikan ka nila?”
Umiling ako.
Matagal na tumingin si Ms. Teresa sa papel.
Hindi niya ako pinilit magsalita.
“Salamat, Mara. Naintindihan kita.”
Iyon ang unang pagkakataon na may nagsabi sa akin ng ganoon.
Naintindihan kita.
Hindi bilisan mo.
Hindi magsalita ka nang maayos.
Hindi tumigil ka sa pagpapahirap sa amin.
Naintindihan kita.
Napaluha ako.
Kinahapunan, dumating ang dalawang pulis.
Dala nila ang kopya ng poster.
Nandoon ang litrato ko.
Nakangiti ako nang kaunti, suot ang lumang asul na damit.
Sa ilalim nito, nakasulat:
NAWAWALANG BATA — MARA SANTOS, 8 TAONG GULANG.
May numero ng telepono ng aking mga magulang.
“Ang report,” paliwanag ng pulis kay Ms. Teresa, “ay nagsasabing nawala ang bata habang namamasyal ang pamilya sa isang pasyalan.”
Napatigil ako.
Hindi iyon totoo.
Hindi ako naligaw.
Iniwan nila ako.
Nakita ni Elias na nanginginig ang mga kamay ko.
Lumapit siya at marahang inilapag ang isang maliit na bayabas sa mesa.
“Mara, tingnan mo ako. Nandito ka sa ospital. Ligtas ka na.”
Itinulak ko palayo ang prutas.
Ayoko nang makakita ng bayabas.
Agad niya iyong inalis.
“Pasensiya na. Hindi ko naisip.”
Hindi siya nagalit.
Hindi niya sinabi na maarte ako.
Nang gabing iyon, natulog ako nang hindi kinakailangang yakapin ang basang jacket.
Makalipas ang dalawang araw, dumating sina Mama at Papa.
Narinig ko muna ang boses ni Mama sa pasilyo.
“Nasaan ang anak ko?”
Mabilis siyang pumasok.
“Mara!”
Tumakbo siya papunta sa kama at niyakap ako.
“Anak! Salamat sa Diyos! Buhay ka!”
Naramdaman ko ang pabango niya.
Pamilyar.
Katulad ng amoy niya noong araw na iniwan niya ako.
Nanigas ang katawan ko.
“Hinahanap ka namin!” umiiyak niyang sabi.
Nakatayo si Papa sa pintuan.
Mukhang pagod siya.
Pero nang makita niya si Elias, kumunot ang noo niya.
“Ikaw ang nakakita sa anak ko?”
“Opo.”
“Saan?”
“Sa abandonadong taniman.”
Biglang namutla si Papa.
“Bakit ka naman pumunta roon?”
“Namumulot po ako ng mga puwedeng ibenta.”
Napatingin si Papa sa social worker.
“Puwede na ba naming iuwi ang anak namin?”
Mahinahon ang sagot ni Ms. Teresa.
“Hindi pa po. May mga bagay tayong kailangang linawin para sa kaligtasan ni Mara.”
“Ano pang lilinawin?” mataas na sabi ni Papa. “Anak namin iyan!”
Napatakip ako sa mga tainga.
Napansin iyon ni Elias.
“Sir, pakiusap po. Natatakot siya.”
Sinamaan siya ng tingin ni Papa.
“Wala kang pakialam sa pamilya namin!”
Doon ako biglang nagsalita.
“Meron.”
Tumahimik ang silid.
Tumingin sa akin si Papa.
“Ano?”
Mabagal kong inangat ang kamay ko at itinuro si Elias.
“Siya… bumalik.”
Nagsimulang tumulo ang mga luha ko.
“Siya… hindi… umalis.”
Napahawak si Mama sa kanyang bibig.
At sa unang pagkakataon, hindi na nakapagsalita si Papa.
Sa mga sumunod na araw, unti-unting lumabas ang katotohanan.
Ayon sa ulat ng mga imbestigador, may nakakitang matandang magsasaka sa pickup ni Papa sa daang malapit sa abandonadong taniman noong araw na nawala ako.
Mayroon ding mga larawang kuha sa isang tindahan sa paanan ng bundok.
Kitang-kita roon ang sasakyan namin.
At nang tanungin si Mama nang hiwalay, hindi nagtugma ang kanyang kuwento sa sinabi ni Papa.
Sa huli, umiyak siya.
“Hindi ko ginustong mangyari iyon,” sabi niya.
“Pero alam n’yo pong iiwan ninyo siya?” tanong ng social worker.
Hindi sumagot si Mama.
Ilang sandali pa, tumango siya.
“Akala ko… babalik kami.”
“Bakit hindi kayo bumalik?”
Humagulgol siya.
“Sinabi ni Renato na kapag bumalik kami, mauulit lang ang problema. Na hindi na namin kayang bayaran ang therapy niya. Na may anak pa kaming kailangang buhayin.”
Tahimik na nakinig ang social worker.
“May halos isang buwan po kayong pagkakataong sabihin ang totoo.”
Hindi makatingin si Mama.
“Araw-araw ko siyang naiisip.”
“Pero hindi n’yo siya sinundo.”
Umiyak siya nang lalo.
“Duwag ako.”
Nang malaman ko ang sinabi ni Mama, hindi ako umiyak.
Tahimik lang akong nakatingin sa bintana.
Kasi may isang tanong na paulit-ulit sa isip ko.
Kung naaalala niya ako araw-araw…
Bakit hindi siya bumalik kahit isang beses?
Samantala, nagsimula ring magbago ang buhay ni Elias.
Labinsiyam na taong gulang lamang siya.
Huminto siya sa pag-aaral noong senior high school para magtrabaho matapos magkasakit ang kanyang lola.
Araw-araw siyang nangangalakal ng bote, karton, at lumang bakal.
Kung minsan, umaakyat siya sa bundok para mangolekta ng mga bagay na maaari niyang ibenta.
Iyon ang dahilan kung bakit niya ako natagpuan.
Nang tanungin siya ng isang reporter kung bakit niya ako tinulungan kahit wala siyang pera, simple lang ang sagot niya.
“Bata po siya. Hindi ko naman kailangang maging mayaman para malaman na kailangan niya ng tulong.”
Kumalat ang kuwento sa social media.
Maraming nag-alok ng tulong sa pag-aaral niya.
May isang lokal na organisasyong nagbigay sa kanya ng scholarship.
Pero nang sabihin iyon sa kanya, unang tanong niya ay:
“Kumusta na po si Mara?”
Hindi niya tinanong kung magkano ang matatanggap niya.
Hindi niya tinanong kung sisikat siya.
Ako ang una niyang naalala.
Isang hapon, bumisita si Elias sa ospital.
May dala siyang maliit na notebook at isang kahon ng colored pencils.
“Regalo ko,” sabi niya.
Binuksan ko iyon.
Sa unang pahina, may nakasulat:
Para kay Mara. Hindi mo kailangang magsalita nang mabilis para marinig ka ng mga taong tunay na nakikinig.
Matagal kong tinitigan ang mga salita.
Pagkatapos, kumuha ako ng lapis.
Gumuhit ako ng dalawang tao.
Isang maliit na batang babae.
At isang matangkad na binata.
Magkahawak ang kanilang mga kamay.
Sa itaas, gumuhit ako ng malaking araw.
“Ang ganda,” sabi niya.
Itinuro ko ang binata.
“I… ikaw.”
Ngumiti siya.
“At ikaw ito?”
Tumango ako.
“Bakit may araw?”
Pinag-isipan ko ang sagot.
Pagkatapos ay sinabi ko:
“Hindi… na… madilim.”
Napatungo si Elias.
Nang muli siyang tumingin sa akin, basa na ang mga mata niya.
Hindi agad natapos ang kaso laban sa mga magulang ko.
Nagpatuloy ang imbestigasyon at mga kaukulang prosesong legal tungkol sa pag-abandona at pagpapabaya sa isang bata.
Habang inaayos iyon, inilagay ako sa isang ligtas na pansamantalang tahanan sa pangangasiwa ng mga awtoridad at social worker.
May sarili akong kama.
May malinis na damit.
May regular na pagkain.
At may mga taong tumutulong sa akin kapag nahihirapan akong magsalita.
Sa unang linggo, itinatago ko ang tinapay sa ilalim ng unan.
Natatakot akong baka wala nang pagkain kinabukasan.
Isang gabi, nakita iyon ni Ate Grace, ang caregiver ko.
Hindi niya ako pinagalitan.
Umupo lang siya sa tabi ko.
“Mara, may almusal bukas. May tanghalian din. At hapunan.”
Hindi ako makapaniwala.
“Bukas… meron?”
“Oo.”
“Sa… susunod?”
“Oo, anak. Araw-araw.”
Niyakap ko ang unan.
At tahimik akong umiyak.
Hindi dahil gutom ako.
Kundi dahil sa wakas, hindi ko na kailangang matakot sa susunod na araw.
Makalipas ang ilang buwan, pinayagan si Mama na makipagkita sa akin sa isang supervised visit.
Dumating siyang may dalang bagong damit, tsokolate, at isang malaking stuffed toy.
“Mara,” sabi niya, “patawarin mo sana si Mama.”
Tahimik akong nakaupo.
“Alam kong mali ang ginawa namin.”
Hinawakan niya ang sariling mga kamay.
“Hindi ko inaasahang mapapatawad mo ako agad. Pero gusto kong malaman mong mahal kita.”
Matagal akong tumingin sa kanya.
Pagkatapos ay inilabas ko ang notebook na bigay ni Elias.
Sa isang pahina, gumuhit ako ng malaking puno.
Sa ilalim nito, isang maliit na batang babae.
Mag-isa.
Ipinakita ko iyon kay Mama.
“Dito… ako.”
Tumango siya habang umiiyak.
“Alam ko, anak.”
Itinuro ko ang batang babae.
“Takot.”
“Patawarin mo ako.”
“Gutom.”
“Anak…”
“Hintay.”
Hindi na niya napigilan ang paghagulgol.
“Alam ko. Napakasama ng ginawa ko.”
Tumingin ako sa kanyang mga mata.
“Bakit… hindi… bumalik?”
Walang lumabas na salita sa bibig niya.
At doon ko naintindihan ang isang bagay.
May mga tanong na hindi kayang sagutin ng kahit gaano karaming paghingi ng tawad.
Hindi ko siya niyakap.
Hindi ko rin siya itinulak.
Isinara ko lang ang notebook.
“Pagod… na… ako.”
Agad na tinapos ng social worker ang pag-uusap nang makita niyang kailangan ko nang magpahinga.
Hindi ako pinilit na magpatawad.
At sa unang pagkakataon sa buhay ko, may gumalang sa nararamdaman ko.
Lumipas ang isang taon.
Siyam na taong gulang na ako.
Patuloy akong tumatanggap ng suporta para sa aking komunikasyon, pag-aaral, at pang-araw-araw na pangangailangan.
May mga araw pa ring mahirap.
May mga tunog na masakit sa tainga.
May mga pagkakataong hindi ko agad masabi ang gusto ko.
Pero hindi na ako tinatawag na pabigat.
Hindi na rin ako tinatakot na iiwan kapag nagkamali.
Nakapagpatuloy si Elias sa pag-aaral sa tulong ng scholarship.
Paminsan-minsan, bumibisita siya sa akin, sa pahintulot ng mga taong nangangalaga sa akin.
Isang Linggo, dumating siya na may dalang maliit na kahong nakabalot sa asul na papel.
“May regalo ako sa iyo.”
Binuksan ko iyon.
Sa loob ay isang maliit na keychain na hugis araw.
“Bakit… araw?” tanong ko.
Ngumiti siya.
“Naalala mo ang drawing mo? Iyong sinabi mong hindi na madilim?”
Tumango ako.
“Para maalala mong kahit may mahihirap na araw, may mga taong handang tumulong sa iyo.”
Mahigpit kong hinawakan ang keychain.
“Kuya… Elias?”
“O?”
“Salamat… sa… pagbalik.”
Saglit siyang natahimik.
Pagkatapos ay lumuhod siya para magkapantay kami.
“Mara, hindi ako bumalik.”
Nagtaka ako.
Ngumiti siya nang malungkot.
“Unang beses pa lang kitang nakita noon. Pero hindi ibig sabihin noon na puwede na kitang iwan.”
Tumingin ako sa kanya.
“Bakit?”
“Dahil mahalaga ka. Kahit hindi kita kapamilya.”
Hindi ko alam kung paano sasagutin iyon.
Kaya niyakap ko siya.
Mahigpit.
At sa unang pagkakataon, hindi ako natakot na baka itulak niya ako palayo.
Pagdating ng aking ikasampung kaarawan, may maliit na salu-salo sa tahanang kumakalinga sa akin.
May pansit, spaghetti, cake, at mga lobong asul.
Naroon si Ate Grace.
Naroon ang mga kaibigan ko.
Naroon si Ms. Teresa.
At naroon din si Elias.
Nang oras nang hipan ang kandila, hindi ako pinilit ng kahit sino na magmadali.
Tahimik silang naghintay habang iniisip ko ang hihilingin ko.
Noong walong taong gulang ako, iisa lang ang gusto ko.
Ang mahalin ako nina Mama at Papa.
Pero ngayon, iba na.
Pinikit ko ang mga mata ko.
At humiling ako na sana, wala nang batang maghintay nang mag-isa sa ilalim ng puno, iniisip kung may babalik pa para sa kanya.
Hinipan ko ang kandila.
Nagpalakpakan ang lahat.
Medyo malakas ang tunog.
Napakapit ako sa keychain kong hugis araw.
Napansin iyon ni Elias.
Agad siyang pumalakpak nang mas mahina.
Sumunod ang iba.
At ngumiti ako.
Dahil sa wakas, napunta ako sa mga taong hindi kailangang baguhin ang pagkatao ko para tanggapin ako.
Hindi ko alam kung ano ang mangyayari sa mga susunod na taon.
Hindi ko rin alam kung darating ang panahong kaya ko nang patawarin ang mga magulang ko.
Pero alam ko ang isang bagay.
Hindi ako iniwan sa bundok dahil wala akong halaga.
Iniwan nila ako dahil hindi nila ginampanan ang responsibilidad nilang mahalin at protektahan ako.
At ang pagkukulang nila ay hindi kailanman sukatan ng pagkatao ko.
Sa pahina ng notebook ko noong gabing iyon, gumuhit ako ng isang batang babae.
Wala na siya sa ilalim ng puno.
Nakatayo na siya sa harap ng isang bahay na may ilaw.
Sa tabi niya, maraming taong nakangiti.
At sa ilalim ng drawing, isinulat ko ang pinakamahabang pangungusap na nagawa ko nang mag-isa:
“Hindi ako pabigat. Isa akong batang karapat-dapat mahalin.”
Mensahe ng kuwento
Hindi nasusukat ang halaga ng isang bata sa bilis niyang magsalita, sa taas ng kanyang mga marka, o sa perang kailangan para sa kanyang pangangalaga.
Ang batang may autism ay hindi isang pagkakamali, parusa, o pasaning dapat itago. Siya ay isang taong may sariling damdamin, kakayahan, pangarap, at karapatang maging ligtas at mahalin.
Minsan, ang taong halos walang pera ang siyang may pinakamalaking pusong handang tumulong. At minsan, ang pinakamahalagang pamilyang makikilala natin ay ang mga taong pinipiling manatili kapag pinakamahirap tayong unawain.
Sa bawat batang minsang pinaramdam na hindi siya sapat: Hindi mo kailangang maging katulad ng iba para maging karapat-dapat sa pagmamahal. Sapat ka. Mahalaga ka. At nararapat kang magkaroon ng tahanang hindi mo kailangang katakutang mawala.